De kunst en kunde van veranderen

Gerard Donkers is freelance docent, onderzoeker en auteur op het gebied van sociale veranderkunde. Na het gymnasium was hij enige tijd werkzaam als groepsleider in een tehuis voor geestelijk en lichamelijk gehandicapten en in een tehuis voor moeilijk opvoedbare jongens´. Daarna volgde hij de HBO-opleiding Maatschappelijk Werk en werkte enige jaren in de jeugdhulpverlening. Aan de universiteit van Nijmegen behaalde hij zijn doctoraal Sociale Pedagogiek en Andragogiek, met als specialisatie Vormings-en Ontwikkelingswerk met volwassenen. Hij was ruim 21 jaar vrijwillig als adviseur en trainer actief in de KWJ-beweging van werkende en werkloze jongeren, later Jongerenbeweging, verbonden met de FNV genoemd. Ongeveer dertig jaar was hij docent aan de AVANS Hogeschool in Den Bosch. In 1999 promoveerde hij aan de Rijksuniversiteit Groningen op de methodiek van Maatschappelijk Werk. Hij was mede oprichter en kerndocent van de postinitiële masteropleiding Sociale Interventie van het Landelijk Expertisecentrum Sociale Interventie (LESI). Angela Driessen werkt als docent en onderwijskundig consultant bij Fontys. Na haar afstuderen aan de Pabo te Tilburg heeft zij gewerkt als leerkracht basisonderwijs en volgde daarnaast de studie Onderwijskundig ontwerp en advisering te Utrecht. In deze studie heeft zij zich gericht op samenwerking in een digitale leeromgeving. Na afronding van deze master heeft ze enkele jaren als onderwijskundig adviseur bij de Universiteit van Tilburg gewerkt. In 2014 is zij gestart bij Fontys als docent op het gebied van leiderschap en management. In 2018 heeft zij de Master Management wetenschappen aan de Open Universiteit afgerond met een specialisatie op het vakgebied organisatieverandering en ontwikkeling. In haar afstudeeronderzoek en ook daarna heeft zij zich beziggehouden met het onderwerp Team Psychologisch Contract, waarbij ze de ambitie had om samenwerking en interacties in teams te verbeteren door meer inzicht te creëren in elkaar al dan niet niet wederzijdse verwachtingen van elkaar binnen de samenwerking. Sinds 2018 is ze als docent Teacher Leadership betrokken bij de Master Leren en Innoveren, welke gericht is op onderwijsprofessionals uit het primair, secundair, middelbaar beroeps- en hoger onderwijs. In haar docentrol begeleid ze studenten bij de wijze, waarop zij verandertrajecten in hun eigen onderwijscontext kunnen begeleiden. In haar onderwijs besteed ze expliciet aandacht aan de complexiteit van veranderen, waar het stapsgewijs veranderen volgens een verandermodel vaak lastig bij past. Daarnaast past ze dat ook toe als onderwijskundig consultant binnen Fontys zelf, waarbij ze opleidingen begeleid bij de implementatie van onderwijsvernieuwingen. Hans Jansen (14 november 1946) is onderwijzer geweest en hoofd van de Kinderleefkring (school voor basisonderwijs) in de Amsterdamse Jordaan. Daar heeft hij een eigen onderwijssysteem opgezet: Levend Leren (onderdeel van Opvoeding als Totaal Gebeuren). Aan de school was een huis verbonden om kinderen in probleemsituaties op te vangen: het Huis in de Zuid-Jordaan (Leefkringhuis). Ook deze hulpverleningsopzet heeft Hans Jansen uitgedacht. Om kinderen adequaat te kunnen ondersteunen is Hans orthopedagogiek gaan studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Hij heeft daar zijn doctoraal gehaald. Na zijn werk in de Jordaan (onderwijs, opbouwwerk en jeugdhulpverlening) is Hans gaan werken bij het Seminarium voor Orthopedagogiek (opleidingen voor special onderwijs). Hij heeft daar managementopleidingen voor scholen voor speciaal onderwijs opgezet en de Masteropleiding Ecologische Pedagogiek. Hans is lector Vernieuwende Opleidingsmethodiek en -didactiek geworden aan de Hogeschool Utrecht. Hij is gepromoveerd aan de Universiteit voor Humanistiek: De leraar als koelie. Postmoderne kritische pedagogiek. Daarna is hij hoogleraar (Endowed Professor) geworden aan the University of the West of England in Bristol (UK). Tegenwoordig is Hans met name betrokken bij de ontwikkeling van (amateur)kunst, cultuur en opbouwwerk in Amstelveen bij Internationaal OntmoetingLokaal Ouderkerkerlaan. Daar wordt gewerkt met wijkbewoners, mensen uit verschillende culturen en mensen met een beperking. De ontwikkelingen worden van onderaf (samen met alle betrokkenen) gestimuleerd. Binnen de praktijk van het Social Work ligt mijn belangstelling vooral in het afstemmen tussen en theorie, beleid en praktijk. De daarbij behorende 'bottom up' beweging vereist doorlopende reflectie en ontwikkeling van veranderkundige vaardigheden en een op de praktijk gebaseerde wetenschappelijke onderbouwing. De publicatie Grondbeginselen van veranderen. (Donkers, 2023) geeft daar een aanzet toe. Maar wat helpt om de kunst en kunde van veranderen jezelf eigen te maken zonder je te beperken tot een vast handelingsprotocol? Hoe werk je vanuit een meer open en breder perspectief? Wat zijn de ervaringen van anderen? Dit is de insteek van waaruit ik heb deelgenomen aan de publicatie De kunst en kunde van veranderen. Na de opleiding HBO maatschappelijk werk heb ik lange tijd als maatschappelijk werker, manager en leidinggevende in verschillende wijken van Rotterdam gewerkt en samengewerkt in diverse multidisciplinaire settingen. De populatie en ook de problematiek in het werkgebied is in velerlei opzichten divers. Vaak is er sprake van multiproblematiek, welke gepaard gaat met stress en overbelasting van mensen. Samen met collega’s heb ik me vooral ingezet om moeilijk bereikbare groepen te bereiken, samengevat onder de noemer ‘outreachend werken’. Hierin het ik verschillende projecten geleid, waarbij de werkwijze doorgaans gevolgd en geëvalueerd werd op basis van kwalitatief onderzoek, weergegeven in publicaties Gedurende het verandertraject van reguliere werkwijzen naar een outreachend werkwijze binnen het maatschappelijk werk, heb ik de Master Social Work afgerond, gevolgd door de academische master aan het Landelijke Expertisecentrum Sociale Interventie (LESI), welke ik in 2009 heb afgerond. In 2014 heb ik meegewerkt aan de totstandkoming van de publicatie Zelfregie terug in het werk, Gerard Donkers (2015). Hierna ben ik vanaf de start in 2020 betrokken gebleven bij de Landelijke Platformgroep Sociale Veranderkunde. De laatste jaren werk ik naast mijn werk als integraal manager/leidinggevende ook in de praktijk van het maatschappelijk werk op basisscholen.